Vì Sao Doanh Nghiệp Việt Thường “Xuất FOB, Nhập CIF”? Góc Nhìn Chiến Lược Trong Xuất Nhập Khẩu 

Trong môi trường thương mại toàn cầu, lựa chọn điều kiện giao hàng quốc tế (Incoterms) không chỉ là một chi tiết kỹ thuật trong hợp đồng, mà còn là quyết định chiến lược ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, dòng tiền và mức độ kiểm soát logistics của doanh nghiệp.

Một trong những xu hướng rõ rệt của doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, chính là:
👉 Xuất khẩu theo FOB (Free On Board)
👉 Nhập khẩu theo CIF (Cost, Insurance and Freight)

Vậy tại sao lại có thói quen này? Nó có lợi ích gì, tiềm ẩn rủi ro nào, và doanh nghiệp Đồng Tháp cần định hướng thế nào trong tương lai?

1. FOB và CIF – Hai điều kiện phổ biến nhất trong Incoterms 2020

FOB (Free On Board – Giao hàng trên tàu)

• Người bán chịu trách nhiệm giao hàng an toàn lên tàu tại cảng đi.

• Ngay sau khi hàng được xếp lên tàu, rủi ro chuyển giao sang người mua.

• Người mua chịu chi phí vận chuyển, bảo hiểm, và mọi rủi ro còn lại.

CIF (Cost, Insurance and Freight – Tiền hàng, bảo hiểm và cước phí)

• Người bán lo cước vận tải và bảo hiểm để đưa hàng tới cảng đến.

• Tuy nhiên, rủi ro chuyển giao ngay khi hàng qua lan can tàu ở cảng đi.

• Người mua nhận hàng tại cảng đến và tiếp tục lo thủ tục, chi phí thông quan.

Cả hai điều kiện này đều xoay quanh điểm chuyển giao tại cảng đi, nhưng khác biệt lớn nằm ở việc ai chịu trách nhiệm thuê tàu và mua bảo hiểm.

2. Tại Sao Doanh Nghiệp Việt Thường Xuất FOB?

2.1. Tập trung vào năng lực sản xuất, giảm gánh nặng logistics

Phần lớn doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong xuất khẩu nông sản, thủy sản, may mặc, có thế mạnh ở sản xuất và chế biến, chứ không phải logistics quốc tế.
👉 Xuất FOB cho phép họ “chỉ cần” hoàn thành việc đưa hàng ra cảng và xếp lên tàu. Phần còn lại (thuê tàu, mua bảo hiểm, xử lý vận chuyển quốc tế) do khách hàng chịu trách nhiệm.

2.2. Giảm trách nhiệm pháp lý và vận hành

Khi xuất FOB, doanh nghiệp Việt Nam không phải trực tiếp ký hợp đồng vận tải. Điều này giúp họ:

• Giảm rủi ro tranh chấp nếu hàng gặp sự cố trên biển.

• Không phải xử lý các tình huống phức tạp với hãng tàu quốc tế.

2.3. Thói quen thị trường

Nhiều khách hàng quốc tế, đặc biệt là các nhà nhập khẩu lớn, thích mua FOB vì họ chủ động hơn trong việc chọn hãng tàu và kiểm soát vận chuyển. Điều này khiến doanh nghiệp Việt dần quen và mặc định chọn FOB.

3. Tại Sao Khi Nhập Khẩu Lại Ưa Chuộng CIF?

3.1. Tiện lợi cho người mua, nhất là doanh nghiệp mới

Khi nhập CIF, toàn bộ cước tàu và bảo hiểm được người bán lo sẵn. Người mua ở Việt Nam chỉ cần:

• Nhận thông báo hàng đến.

• Làm thủ tục hải quan và đưa hàng về kho.

👉 Đây là lựa chọn đơn giản, phù hợp cho doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm làm việc với hãng tàu hoặc chưa có mạng lưới forwarder tin cậy.

3.2. Cảm giác chi phí rõ ràng

Giá CIF thường được báo thành một con số gộp (tiền hàng + bảo hiểm + cước tàu). Điều này giúp doanh nghiệp dễ dàng lập kế hoạch tài chính, dự tính giá vốn ban đầu.

3.3. Rủi ro tiềm ẩn về chi phí ẩn

Tuy nhiên, đây cũng là “bẫy” thường gặp:

• Người bán chọn hãng tàu/đại lý của họ, dẫn đến phí local charges (phí tại cảng đến) thường cao bất thường.

• Người mua mất quyền kiểm soát lịch trình vận tải, dễ gặp tình huống chậm hàng.

4. Lợi Ích và Rủi Ro Của Xu Hướng “Xuất FOB, Nhập CIF”

Lợi ích

• Doanh nghiệp tập trung vào thế mạnh cốt lõi: sản xuất và bán hàng.

• Giảm gánh nặng vận hành và rủi ro pháp lý.

• Thuận tiện cho các SME chưa đủ nguồn lực logistics.

Rủi ro

• Xuất FOB: mất cơ hội tăng lợi nhuận từ việc bán dịch vụ logistics (cước tàu, bảo hiểm).

• Nhập CIF: chi phí ẩn cao, dễ bị động trong lịch trình, tổng chi phí logistics có thể vượt dự kiến.

• Về lâu dài, doanh nghiệp mất lợi thế cạnh tranh khi không làm chủ logistics quốc tế.

5. Góc Nhìn Chiến Lược Cho Doanh Nghiệp Đồng Tháp

Đồng Tháp là địa phương mạnh về xuất khẩu nông sản, thủy sản. Với đặc thù sản phẩm có giá trị cao nhưng dễ hư hỏng, logistics đóng vai trò sống còn.

👉 Khi xuất khẩu:

• Nếu khách hàng yêu cầu FOB, doanh nghiệp vẫn nên đáp ứng.

• Tuy nhiên, với thị trường thân thiết, doanh nghiệp nên thử chào giá CFR hoặc CIF để:

  • Gia tăng lợi nhuận từ vận tải.

  • Chủ động hơn trong kiểm soát lịch trình giao hàng.

👉 Khi nhập khẩu:

• Thay vì phụ thuộc CIF, doanh nghiệp nên xây dựng mạng lưới forwarder uy tín để nhập theo FOB hoặc EXW.

• Điều này giúp kiểm soát tốt hơn chi phí, lịch trình, đồng thời tránh “phí ẩn” từ đại lý hãng tàu.

👉 Về lâu dài:

• Doanh nghiệp Đồng Tháp cần đầu tư vào năng lực logistics nội bộ, hoặc hợp tác chiến lược với các công ty logistics chuyên nghiệp để từng bước chuyển từ thói quen “Xuất FOB, Nhập CIF” sang “Chủ động logistics”.

Kết Luận

“Xuất FOB, Nhập CIF” phản ánh đúng thực trạng phát triển của nhiều doanh nghiệp Việt Nam: ưu tiên đơn giản, giảm trách nhiệm, đặc biệt trong bối cảnh logistics quốc tế còn nhiều rủi ro.

Tuy nhiên, đây không phải là công thức tối ưu lâu dài. Khi doanh nghiệp lớn mạnh, việc chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi logistics – từ thuê tàu, mua bảo hiểm đến quản lý chi phí vận tải – sẽ mang lại lợi nhuận cao hơn, uy tín lớn hơn và sức cạnh tranh mạnh mẽ hơn trên thị trường quốc tế.

👉 Đồng Tháp Logistics đồng hành cùng doanh nghiệp trong hành trình này – từ tư vấn Incoterms, lựa chọn điều kiện giao hàng phù hợp, đến cung cấp giải pháp logistics trọn gói, giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, kiểm soát rủi ro và nâng tầm thương hiệu xuất khẩu Việt.

Xem thêm: Gửi rượu từ Đức về Đồng Tháp

Xem thêm: VẬN CHUYỂN CÀ PHÊ TỪ ĐỒNG THÁP SANG ĐỨC

Xem thêm: Dịch vụ vận chuyển đồ dùng cá nhân từ Bình Dương đi Đức giá rẻ